Nega CPC Blend Brentdan yuqori narxda sotilmoqda va bu Qozogʻistonga nima beradi

Noyabr oyi boshida Qozogʻistonda ishlab chiqariladigan CPC Blend nefti bir barrel uchun taxminan 116 dollardan sotildi, Brent narxi esa 109 dollarni tashkil etdi. Har ikki nav kuzdagi oʻsishdan keyin arzonlashdi, biroq CPC Blend jahon benchmarkiga nisbatan ustama narxini saqlab qoldi.

Neft-gaz sohasi eksperti Muratbek Mahanovning soʻzlariga koʻra, kotirovkalarga Eron atrofidagi keskinlik pasayishi kutilayotgani, OPEKda qazib olish hajmining oshishi va neft qimmatligi fonida talabning susayishi taʼsir koʻrsatgan. Shu bilan birga, narxlarni taqqoslash notoʻgʻri boʻlishi mumkin: CPC Blend qiymatiga koʻpincha xaridorgacha yetkazib berish, tanker fraxti va sugʻurta xarajatlari kiradi, Brent esa birja fyuchersi sifatida baholanishi mumkin.

Qozogʻiston navining ustama narxini Kaspiy quvur konsorsiumi orqali Qora dengizga, u yerdan esa, jumladan, Oʻrta yer dengizi hududiga olib boriladigan yoʻnalish ham qoʻllab-quvvatlamoqda. Bu yoʻnalish orqali yetkazib berish Hormuz boʻgʻozidan oʻtishga bogʻliq emas. Bundan tashqari, CPC Blend yengil navlarga kiradi, ulardan benzin, dizel va boshqa och rangli neft mahsulotlarini ishlab chiqarish foydali. Biroq sifatning oʻzi hozirgi farqni toʻliq izohlamaydi: avval ham uning sifati shunday boʻlgan.

Yetkazib berish imkoniyati uchun qoʻshimcha ustama narx Yaqin Sharqdan eksport qayta tiklansa, tankerlar va sugʻurta arzonlashsa yoki Yevropa neftni qayta ishlash zavodlari koʻproq muqobil manbalarni topsa, qisqarishi mumkin. Narxga talab hamda Kaspiy quvur konsorsiumi orqali eksportda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan uzilishlar ham taʼsir qiladi.

Yuqoriroq narx yetkazib berish hajmi saqlanib qolsa, Qozogʻistonning eksport tushumini oshirishi mumkin. Biroq yanvar–sentabr oylarida mamlakatda neft qazib olish hajmi 69,4 million tonnani tashkil etdi — bu oʻtgan yilning shu davriga nisbatan 8,3 foiz kam. Shu sababli yakuniy natija nafaqat kotirovkalarga, balki sotuv hajmiga, qazib olish va tashish xarajatlariga, shuningdek, shartnoma shartlariga ham bogʻliq. Neft kompaniyalari tushumlari, budjet tushumlari va Milliy jamgʻarmaga tushadigan mablagʻ bir xil summa emas.